1.ชื่อโครงงาน

 ผ้าเช็ดหน้ามัดย้อม

 

2.ผู้รับผิดชอบ

 

ครูที่ปรึกษาโครงงาน

    -ครูชัฎ ตระกูลสินทอง

    

 

ครู อนันต์ บุบผัน

 

 

 

 

 รายชื่อสมาชิก ชั้น ม.6/6

น.ส.จุฬาลักษณ์  ฝากา       เลขที่19

น.ส.ญาณิน      แจ่มศรี      เลขที่21

น.ส.ณัฐฐา  จิตรประสงค์     เลขที่23

น.ส.ธิดา  ทวัทรัพย์           เลขที่25

น.ส.ภัณฑิรา  วุฒิเศถกฤต   เลขที่32

น.ส.ภัทรพร เหรียญมาลากุล  เลขที่ 33

น.ส.อลิศา  มูลตรีภักดี       เลขที่45

น.ส.ฤทัยรัตน์ เรืองชัย        เลขที่48

..............................................................................

  

3.ระยะเวลาดำเนินงาน

   ตลอดภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2554

 

..............................................................................

 

 

4.หลักการและเหตุผล

 ความรู้เกี่ยวกับศิลปะการนำผ้ามาย้อมด้วยสีที่ได้จากธรรมชาติ  ไม่ใช่สิ่งแปลก หรือพึ่งจะค้นพบวัตกรรมใหม่แต่อย่างใด แต่ความรู้ภูมิปัญญาดังกล่าวได้ถูกค้นพบ ปฏิบัติและถ่ายทอดมาจากรุ่นสู่รุ่น การทำผ้ามัดย้อมใช้เอง เป็นความภาคภูมิใจของคนทำและคนที่จะสวมใส่  ด้วย เพราะผลงานชิ้นดังกล่าวเป็นศิลปะหนึ่งเดียวในโลกที่ไม่เหมือนใครและไม่มีใครเหมือน(รับรองได้)  โดยมีเราเป็นศิลปินเอก ที่สำคัญสีที่ได้จากธรรมชาติจะมีคุณสมบัติในการรักษาโรคภัยไข้เจ็บไปในตัวด้วย เช่น ผ้าย้อมคราม ย้อมฝางแดง เป็นต้น 

แต่ในปัจจุบันศิลปะดังกล่าวกำลังลดหายไปจากสังคม และถูกมองอย่างไร้คุณค่า เพราะว่ากระแสแฟชั่นสมัยใหม่มาแรง แซงตลอด หาซื้อได้ง่าย และตอบสนองความต้องการได้อย่างรวดเร็ว ทันใจ ในทุกรูปแบบ

 

สีที่ได้จากธรรมชาติ 

 

                สีธรรมชาติได้จากต้นไม้ ได้แก่ ราก แก่น เปลือก ต้น ผล ดอก เมล็ด ใบ เป็นต้น ซึ่งต้นไม้แต่ละชนิดให้โทนสีต่างกัน ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของต้นไม้นั้นๆ  ซึ่งจะขอยกมาเป็นตัวอย่าง เป็นบางส่วน ดังนี้ 
- สีแดง    ได้จาก รากยอ แก่นฝาง  เปลือกสมอ ครั่ง
- สีคราม  ได้จาก ต้นคราม 
- สีเหลือง ได้จาก  แก่นขนุน ต้นหม่อน ขมิ้น    ดอกดาวเรือง    
- สีตองอ่อน ได้จาก เปลือกผลทับทิม ต้นคราม ใบหูกวาง เปลือกและผล

- สีดำ    ได้จาก ผลมะเกลือ ผลกระจาก ผลและเปลือกสมอ
- สีส้ม   ได้จาก เปลือกและรากยอ ดอกกรรณิการ์ (ส่วนที่เป็นหลอดสีส้ม) 
- สีเหลืองอมส้ม    ได้จาก ดอกคำฝอย
- สีม่วงอ่อน     ได้จาก ลูกหว้า
- สีชมพู    ได้จาก ต้นฝาง
- สีน้ำตาล   ได้จาก เปลือกไม้โกงกาง เปลือกผลมังคุด
- สีเขียว    ได้จาก เปลือกต้นมะริดไม้ ใบหูกวาง เปลือกสมอ

 

 

 ....................................................................

 

 

5.วัตถุประสงค์

  

1.บอกเล่าวิธีการและความเป็นมาของลวดลายผ้าได้
2.บอกองค์ประกอบและความเป็นมาของสีย้อมผ้าได้

3.มีความรู้การออกแบบลายผ้าและสามารถสร้างสรรค์ลายผ้าด้วยตนเอง
4.อธิบายวิธีเลือกใช้วัสดุอุปกรณ์ในท้องถิ่นมาทำผ้ามัดย้อมได้
5.บอกขั้นตอนการทำผ้ามัดย้อมได้
6.ปฏิบัติการทำผ้ามัดย้อมได้ตามขั้นตอนอย่างประหยัด และปลอดภัย
7.นำเสนอผ้ามัดย้อมต่อเพื่อนๆ และประเมินผลเพื่อปรับปรุงผลงานได้



 ............................................................

 

 

 

6.เป้าหมาย

  

1.เพื่อได้ทราบถึงสีธรรมชาติต่างๆที่ใช้ย้อมผ้ามัดย้อม

2.เพื่อได้ทราบถึงวิธีการย้อมผ้าที่ถูกวิธี

3.เพื่อพัฒนาฝืมือและใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์

 

 ...........................................................

  

7.สถานที่ดำเนินการ

   โรงเรียนบางละมุง

 

 ...........................................................

  

8.วิธีดำเนินการ

8.1 กำหนดหัวข้อโครงงาน

8.2 เตรียมอุปกรณ์ต่างๆ

8.3 เตรียมวัตถุดิบที่หาได้จากธรรมชาติ อาทิ เช่น อัณชัญ ขมิ้น

8.3 ทำการย้อมผ้าให้เกิดสีต่างๆ

8.3นำผ้าที่ย้อมได้นำไปขาย

 

 ...........................................................

  

9.งบประมาณ

 500 บาท

 

...........................................................

 

 

10.ผลที่คาดว่าจะได้รับ

  

10.1 ได้กำไรจากการขายผ้า

10.2 ได้เรียนรู้จากการประกอยอาชีพ

10.3 เกิดความสามัคคีในหมู่คณะ  

10.4  ม่ปล่อยเวลาว่างให้เสียประโยชน์

 

 ...........................................................

  

 

11.ตัวชี้วัดความสำเร็จของโครงงาน

ผลกำไรจากการนำผ้าเช็ดหน้ามัดย้อมไปขาย

 

 

 ...........................................................

 

 

ขั้นตอนการดำเนินงานขั้นที่ 1

 

ขั้นตอนการทำผ้ามัดย้อมจากสีธรรมชาติ 

        เตรียมวัสดุ อุปกรณ์ ดังนี้ 

1. เตรียมวัตถุดิบให้สี   เช่น   ใบไม้   ดอกไม้   เปลือกไม้   กิ่ง  ก้านใบ  แก่นใบ ผลไม้  รากไม้  ที่ให้สีในโทนที่ต้องการมาจำนวนพอประมาณ ซึ่งขึ้นอยู่กับระดับน้ำ หม้อที่ใช้ต้ม วัตถุดิบดังกล่าวมาหั่นเล็กๆ ขนาดพอเหมาะกับภาชนะต้ม 

2. เตาขนาดใหญ่ หรือ พร้อมกับถ่านหรือฝืนที่จะก่อไฟ 

3. ผ้าฝ้าย ขนาดตามต้องการ ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ในการใช้ 

4. หนังยาง   เชือก ฟาง  หรือ เข็มกับด้วย เพื่อเอาไว้มัดลวดลาย 

5. ปีบ  กะละมังหรือหม้อขนาดใหญ่เพื่อเอาไว้ต้มสีย้อมผ้าจาก ธรรมชาติ 

6. ถุงผ้า หรือ ตาข่าย สำหรับใส่หรือห่อวัตถุดิบที่ให้สี เพื่อป้องกันไม่ให้เศษไม้ กระจายไปติดกับผ้าที่เราจะย้อม 

7.เกลือ เอาใส่ในหม้อต้มน้ำเพื่อให้สีติดทนนานขึ้น 

 

.........................................................................

  

 

 

ขั้นตอนการดำเนินงานขั้นที่ 2

 

 เตรียมตัวทำปฏิกิริยา 

 

1. น้ำสารส้ม ได้จากการนำสารส้มที่เป็นก้อนมาแกว่งให้ละลายกับน้ำ  แล้วกรอง หรือตักเอาน้ำใช้เลยก็ได้   น้ำสารส้มจะใสและไม่มีกลิ่น 

2. น้ำสนิม  ได้จากการนำเศษเหล็ก ตะปู หรือ สังกะสีที่เป็นสนิม  นำลงไปแช่น้ำ ทิ้งไว้กลางแดดเป็นเวลาอย่างน้อย 1  เดือนหมั่นตรวจดูและเติมน้ำให้เต็มเสมอ  เพราะเมื่อเรานำน้ำไปตั้งกลางแดดน้ำจะระเหยกลายเป็นไอ  เราจึงต้องเติมน้ำอยู่เสมอ เมื่อจะใช้ให้กรองเอาเฉพาะน้ำที่แช่เหล็กระวังเศษเหล็กจะผสมมากับน้ำ เพราะอาจจะเกิดอันตรายได้   น้ำสนิมมีสีขุ่นดำ มีกลิ่นค่อนข้าง เหม็น ปริมาณใช้น้ำสนิมครึ่งขวดลิตร ต่อน้ำ 1 ถัง (ประมาณ 15 -  20 ลิตร) 

 

.........................................................

 

 

 

 

ขั้นตอนการดำเนินงานขั้นที่3

 

 ขั้นตอนการเตรียมผ้าฝ้าย  มีดังนี้

1.  นำผ้าฝ้ายสีขาวมาตัดตามขนาดที่ต้องการ ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการใช้ว่าจะทำอะไร

2.  นำไปเย็บริมให้เรียบร้อยเพื่อป้องกันการหลุดลุ่ยของชายผ้า หรือนำมาตัดชายผ้าแล้วดึงปมออกให้เป็นชายเพื่อพันให้เป็นเกลียวก็ได้ 

3.  นำผ้าฝ้ายไปซักในน้ำสะอาด เพื่อให้แป้งที่ติดมากับผ้าหลุดออกและเพื่อให้ผ้านุ่มและดูดสีมากขึ้น 

4.  มัดลวดลายตามจินตนาการ 

 

 ..........................................................

 

ขั้นตอนการดำเนินงานขั้นที่ 4

 

การทำลวดลายผ้า (แบบง่าย) 

 

ซึ่งการมัดลายแบบพื้นฐานอย่างง่ายมี 4 แบบ ดังนี้ 

  1. การพับแล้วมัด กล่าวคือ เป็นการพับผ้าเป็นรูปต่างๆ แล้วมัดด้วยยางหรือ เชือก ผลที่ได้จะได้ลวดลายที่มีลักษณะลายด้านซ้ายและลายด้านขวาจะมีความใกล้เคียงกัน แต่จะมีสีอ่อนด้านหนึ่งและสีเข้มด้านหนึ่ง เนื่องจากว่าหากด้านใดโดนพับไว้ด้านในสีก็จะซึมเข้าไปน้อย ผลที่ได้ก็คือจะมีสีจางกว่านั่นเอง      
  2. การห่อแล้วมัด กล่าวคือ เป็นการใช้ผ้าห่อวัตถุต่างๆ ไว้แล้วมัดด้วยยางหรือเชือก ลายที่เกิดขึ้นจะเป็นลายใหญ่หรือเล็กขึ้นอยู่กับวัตถุที่นำมาใช้ และลักษณะของการมัด เช่น การนำผ้ามาห่อก้อนหินรูปทรงแปลกๆ ที่มีขนาดไม่ใหญ่นัก แล้วมัดไขว้ไปมา โดยเว้นจังหวะของการมัดให้มีพื้นที่ว่างให้สีซึมเข้าไปได้ อย่างนี้ก็จะมีลายเกิดขึ้นสวยงามแตกต่างจากการมัดลักษณะวัตถุอื่นๆ ด้วย 

  3. การขยำแล้วมัด กล่าวคือ เป็นการขยำผ้าอย่างไม่ตั้งใจแล้วมัดด้วยยางหรือเชือก ผลมี่ได้จะได้ลวดลายแบบอิสระ เรียกว่าลายสวยแบบบังเอิญ

  4. พับแล้วหนีบ  กล่าวคือ เป็นการพับผ้าเป็นรูปแบบต่างๆ แล้วเอาไม้ไอศกรีม หรือไม้ไผ่ผ่าบางๆ หนีบไว้ทั้งสองข้างเหมือนปิ้งปลา ต้องมัดไม้ให้แน่น ภาพที่ออกมาก็จะเป็นรูปต่างๆ เช่น รูปดอกไม้ รูปสี่เหลี่ยม เป็นต้น 

       ข้อสังเกต และ ข้อควรระวัง
     หลักการสำคัญในการทำมัดย้อมคือ ส่วนที่ถูกมัดคือส่วนที่ไม่ต้องการให้สีติด ส่วนที่เหลือหรือส่วนที่ไม่ได้มัดคือส่วนที่ต้องการให้สีติด การมัดเป็นการกันสีไม่ให้สีติดนั่นเอง ลักษณะที่สำคัญของการมัดมีดังนี้

..............................................................................

 

ขั้นตอนการดำเนินงานขั้นที่ 5

 

ขั้นตอนการทำผ้ามัดย้อมจากสีธรรมชาติ  มีดังนี้ 

   1. ต้มน้ำให้เดือด  ในภาชนะที่ใหญ่พอประมาณ (ขึ้นอยู่กับจำนวนผ้า ที่จะย้อมด้วย) ใส่เกลือลงไปพร้อมกับน้ำเพื่อให้สีติดทนนานและสีสดขึ้น 

   

     2. นำวัตถุดิบให้สีที่เตรียมไว้มาสับๆ ให้เล็กพอประมาณ แล้วใส่ ใน ถุงผ้าหรือ ตาข่ายที่เตรียมไว้ แล้วนำเอาไปต้มกับน้ำที่เดือด  เพื่อสกัดเอาสารที่มี อยู่ในนั้นออกมา ให้สังเกตสีที่ออกมาจากถ้าสีเข้มแล้วจึง 



   3. นำผ้าที่ผูกลายเสร็จลงไปในหม้อต้มสี ให้กลับด้านผ้าหรือกวน ให้ตลอดเพื่อให้สีผ้าดูดสีสม่ำเสมอกันทั้งผืน  ให้สังเกตสีที่ซึมเข้าไปในเนื้อผ้า ถ้าพอใจหรือเหมาะสมแล้วจึงนำออกมา วางให้เย็นก่อน


 


   4. แล้วค่อยเอาลงล้างขยี้เบาๆ ในน้ำตัวทำปฏิกิริยาเพื่อทำให้เกิดสีใหม่   เช่น   น้ำสนิม  น้ำสารส้ม   ถ้าพอใจแล้วให้แกะลายออกแล้วนำไปตากแดดให้แห้ง หรือถ้ายังไม่พอใจในสีที่ปรากฏให้นำไปล้างน้ำ สะอาดแล้วนำกลับไปย้อมกับตัวทำปฏิกิริยาชนิดอื่นๆ อีก   แต่ข้อควรระวัง คือในระหว่างที่นำผ้าเปลี่ยนตัวทำปฏิกิริยาให้ล้างน้ำเปล่าก่อน เพื่อไม่ให้ผสมกัน หรือถ้าไม่พอใจอีกอาจนำไปต้มกับน้ำเปลือกไม้อีกครั้ง  เพื่อย้อมใหม่ จนเป็นที่พอใจแล้วแก้ผ้าที่มัดไว้นำไปตากแดดให้แห้ง 

 


  

                  .............................................................................

ราบรับ-รายจ่าย.doc

ปัญหาระหว่างการทำงาน

1.สีไม่ติดที่ผ้าและสีไม่สด

2.ผ้าเมื่อย้อมแล้วกระด้าง

 

การแก้ไขปัญหา

1.สีไม่ติดผ้า จึงนำสีผสมอาหารมาใช้แทนสีธรรมชาติ

2.เปลี่ยนจากผ้าดิบเป็นผ้าฝ้ายทำให้เนื้อผ้านิ่มขึ้น

 

ผลของโครงงาน

 

โครง งานอาชีพ “ผ้ามัดย้อม” ตลอดระยะเวลาระหว่างปฏิบัติงานดังกล่าว ผลสำเร็จเป็นที่น่าพึงพอใจแก่ผู้ปฏิบัติงานเป็นอย่างมาก เพราะนอกจากการทำโครงงานอาชีพแล้ว การปฏิบัติงานยังช่วยให้ก่อประโยชน์ในด้านอื่นๆอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็นด้านการวางแผน การรับผิดชอบหน้าที่แต่ละบุคคล  ซึ่งทักษะต่างๆไม่สามารถที่จะเรียนรู้ได้ในห้องเรียน ทั้งการปฏิบัติงานครั้งนี้ ยังเป็นแบบอย่างให้แก่บุคคลท่านอื่นที่ผ่านมาเห็นขณะทำกิจกรรม ได้รับคำชื่นชมจากหลายบุคคลในการรู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ เป็นแบบอย่างให้รุ่นน้องทำตามเพื่อหารายได้เสริม เพราะเป็นการปฏิบัติงานที่ใช้ได้จริง
การมีส่วนร่วมของสมาชิกในโครงงาน

น.ส.จุฬาลักษณ์  ฝากา     (สมาชิก)

น.ส.ญาณิน      แจ่มศรี    (สมาชิก)

น.ส.ณัฐฐา  จิตรประสงค์    (สมาชิก)

น.ส.ธิดา  ทวัทรัพย์          (ประธาน)

น.ส.ภัณฑิรา  วุฒิเศถกฤต  (เลขาธิการ)

น.ส.ภัทรพร เหรียญมาลากุล  (สมาชิก)

น.ส.อลิศา  มูลตรีภักดี      (รองประธาน)

น.ส.ฤทัยรัตน์ เรืองชัย        (สมาชิก)

 

ภาคผนวก

 

Views: 7658

ตอบการเสวนานี้

แนะนำเพิ่มเติมได้นะคะ

อยากเห็นรูปเพิ่มรูปหน่อยและการทำงาน

ขอพบทั้งกลุ่ม  วันเปิดคลีนิกการงาน (โปรดศึกษาดูว่าวันและเวลาไหน)
น่าจะมีสีสันเยอะกว่านี้หน่อยเน๊าะ :)
อัพใหม่แล้วนะคะ

RSS

ภาพการอบรมในโครงการ Intel

ภาพการอบรมเชิงปฏิบัติการโรงเรียนในฝันสพม. เขต 38

ภาพการอบรมIntel Teach Elements : Hybrid@โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย นนทบุรี 28-29 มิถุนายน 2557

ภาพการอบรมรอบพิเศษที่โรงเรียนสรรพวิทยาคม แม่สอด จังหวัดตาก

 intel element นครราชสีมา 30เมษายน - 1 พฤษภาคม 2557

 อบรมการเรียนรู้ร่วมกันในห้องเรียนดิจิทัล” โรงเรียนศรีสำโรงชนูปถัมภ์ จังหวัดสุโขทัย

 ภาพการอบรมหลักสูตร Essentials V10.1 โรงเรียนฤทธิยวรรณาลัย

 ภาพการอบรมครูผู้ได้รับทุนในการสอนภาษาจีน รุ่นที่ 2

 ภาพการอบรม Essential v10.1โรงเรียนประชานิเวศน์ (ประถม)

 ภาพอบรม PBA โรงเรียนสตรีนนทบุรี

 อบรมรำไพพรรณี Intel teach Essentials Course Workshop fof Thai Rajabhot University

 

การอบรมเชิงปฎิบัติการครูทุนภาษาจีน จังหวัดชลบุรี

 

ภาพงานประกวดแผนจัดการเรียนรู้

 

การอบรมสัมมนาวิชาการวันที่ 19 ตุลาคม 2553 ณ โรงเรียนบางละมุง ชลบุรี


งานเลี้ยงสรรค์คณะอาจารย์ช่วงเย็นวันที่ 19 ตุลาคม 2553 ณ โรงแรมชลจันทร์ ชลบุรี


อบรมสัมมนาวิชาการช่วงเช้าวันที่ 20 ตุลาคม
2553 ณ โรงเรมชลจันทร์ ชลบุรี


พีธีมอบรางวัลการประกวดแผนการจัดการเรียนการสอน ครั้งที่ 1 ณ. London room Conrad Bangkok Hotel

 

ภาพการอบรมที่โรงเรียนสัตหีบวิทยาคม

 

ภาพการอบรมรอบราชภัฎสวนสุนันทา 

 

เปิดตัวโครงการ Krusorndee ที่โรงเรียนศรีสำโรงชนูปถัมภ์ ในงานเปิดโลกวิชาการ 2554 ชมภาพได้ที่นี่

แหล่งเรียนรู้ของครูสอนดี...

© 2014   Created by มนต์ชัย กุณฑีกนก.

ป้ายชื่อ  |  Report an Issue  |  Terms of Service